(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 112

॥ శ్రీః ॥
7.112. అధ్యాయః 112
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాత్యకేః యుధిష్ఠిరరక్షణే భీమం నియోజ్యార్జునదర్శనాయ ప్రస్థానం॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-112-0x(4545)(49284)
ధర్మరాజస్య తద్వాక్యం నిశంయ శినిపుంగవః।
స పార్థాద్భయమాశంసన్పరిత్యాగాన్మహీపతేః॥ 7-112-1(49285)
అపవాదం హ్యాత్మనశ్చ లోకాద్రక్షన్విశేషతః।
న మాం భీతమితి బ్రూయాత్ప్రయాంతం ఫల్గునం ప్రతి॥ 7-112-2(49286)
నిశ్చిత్య బహుధైవం స సాత్యకిర్యుద్ధదుర్మదః।
నాతివ్యక్తమివాభాష్య ధర్మరాజం మహాయశాః॥ 7-112-3(49287)
శోకగద్గదయా వాచా శోకోపహతచేతనః।
యథేదానీమితి ధ్యాత్వా ధర్మరాజమథాబ్రవీత్॥ 7-112-4(49288)
కృతాం చేన్మన్యసే రక్షాం స్వస్తి తేఽస్తు విశాంపతే।
అనుయాస్యామి బీభత్సుం కరిష్యే వచనం తవ॥ 7-112-5(49289)
న హి మే పాండవాత్కశ్చిత్త్రిషు లోకేషు విద్యతే।
యో మే ప్రియతరో రాజన్సత్యమేతద్బ్రవీమి తే॥ 7-112-6(49290)
తస్యాహం పదవీం యాస్యే సందేశాత్తవ మానద।
త్వత్కృతే న చ మే కించిదకర్తవ్యం కథంచన॥ 7-112-7(49291)
యథా హి మే గురోర్వాక్యం విశిష్టం ద్విపదాం వర।
తథా తవాపి వచనం విశిష్టతరమేవ మే॥ 7-112-8(49292)
ప్రియే హి తవ వర్తేతే భ్రాతరౌ కృష్ణపాండవౌ।
తయోః ప్రియే స్థితం చైవ విద్ధి మాం రాజపుంగవ॥ 7-112-9(49293)
తవాజ్ఞాం శిరసా గృహ్య పాండవార్థమహం ప్రభో।
భిత్త్వేదం దుర్భిదం సైన్యం ప్రయాస్యే నరపుంగవ॥ 7-112-10(49294)
ద్రణానీకం విశాంయేష క్రుద్ధో ఝష ఇవార్ణవం।
తత్ర యాస్యామి యత్రాసౌ రాజన్రాజా జయద్రథః॥ 7-112-11(49295)
యత్ర సేనాంతమాశ్రిత్య భీతస్తిష్ఠతి పాండవాత్।
గుప్తో రథవరశ్రేష్ఠైర్ద్రౌణికర్ణకృపాదిభిః॥ 7-112-12(49296)
ఇతిస్త్రియోజనం మన్యే తమధ్వానం విశాంపతే।
యత్ర తిష్ఠతి పార్థోఽసౌ జయద్రథవధోద్యతః॥ 7-112-13(49297)
త్రియోజనగతస్యాపి తస్య యాస్యాభ్యహం పదం।
ఆసైంధవవధాద్రాజన్సుదృఢేనాంతరాత్మనా॥ 7-112-14(49298)
అనాదిష్టస్తు గురుణా కో ను యుధ్యేత మానవః।
ఆదిష్టస్తు యథా రాజన్కో న యుధ్యేత మాదృశః॥ 7-112-15(49299)
అభిజానామి తం దేశమితః పూర్ణం త్రియోజనం।
యత్ర తిష్ఠతి రాజాఽసౌ సైంధవో బాలఘాతకః॥ 7-112-16(49300)
సాగరప్రతిమం సైన్యం గర్జంతమివ సాగరం।
హలశక్తిగదాప్రాసచర్మఖంగర్ష్టితోమరం।
ఇష్వస్త్రవరసంబాధం క్షోభయిత్వా వ్రజాంయహం॥ 7-112-17(49301)
యదేతత్కుంజరానీకం సహస్రమనుపశ్యసి।
కులమాంజనకం నామ యత్రైతే వీర్యశాలినః॥ 7-112-18(49302)
ఆస్థితా బహుభిర్ంలేచ్ఛైర్యుద్ధశౌండైః ప్రహారిభిః।
నాగా నగనిభా రాజన్క్షరంత ఇవ తోయదాః॥ 7-112-19(49303)
నైతే జాతు నివర్తేరన్ప్రేషితా హస్తిసాదిభిః।
అన్యత్ర హి వధాదేషాం నాస్తి రాజన్పరాజయః॥ 7-112-20(49304)
అథ యాన్రథినో రాజన్సహస్రమనుపశ్యసి।
ఏతే రుక్మరథా నామ రాజపుత్రా మహారథాః॥ 7-112-21(49305)
రథేష్వస్త్రేషు నిపుణా నాగేషు చ విశాంపతే।
ధనుర్వేదే గతాః పారం ముష్టియుద్ధే చ కోవిదాః॥ 7-112-22(49306)
గదాయుద్ధవిశేషజ్ఞా నియుద్ధకుశలాస్తథా।
ఖంగప్రహరణే యుక్తాః సంపాతే చాసిచర్మణోః॥ 7-112-23(49307)
శూరాశ్చ కృతవిద్యాశ్చ స్పర్ధంతే చ పరస్పరం।
నిత్యం హి సమరే రాజన్విజిగీషంతి మానవాన్॥ 7-112-24(49308)
కర్ణేన విహితా రాజందుఃశాసనమనువ్రతాః।
ఏతాంస్తు వాసుదేవోఽపి రథోదారాన్ప్రశంసతి॥ 7-112-25(49309)
సతతం ప్రియకామాశ్చ కర్ణస్యైతే వశే స్థితాః।
తస్యైవ వచనాద్రాజన్నివృత్తాః శ్వేతవాహనాత్॥ 7-112-26(49310)
తే న క్లాంతా న చ శ్రాంతా దృఢావరణకార్ముకాః।
మదర్థేఽధిష్ఠితా నూనం ధార్తరాష్ట్రస్య శాసనాత్॥ 7-112-27(49311)
ఏతాన్ప్రమథ్య సంగ్రామే ప్రియార్థం తవ కౌరవ।
ప్రయాస్యామి తతః పశ్చాత్పదవీం సవ్యసాచినః॥ 7-112-28(49312)
యాంస్త్వేతానపరాన్రాజన్నాగాన్సప్తశతానిమాన్।
ప్రేక్షసే వర్మసంఛన్నాన్కిరాతైః సమధిష్ఠితాన్॥ 7-112-29(49313)
కిరాతరాజో యాన్ప్రాదాద్గృహీతః సవ్యసాచినా।
స్వలంకృతాంస్తదా ప్రేష్యానిచ్ఛంజీవితమాత్మనః॥ 7-112-30(49314)
ఆసన్నేతే పురా రాజంస్తవ కర్మకరా దృఢం।
త్వామేవాద్య యుయుత్సంతే పశ్య కాలస్య పర్యయం॥ 7-112-31(49315)
ఏషామేతే మహామాత్రాః కిరాతా యుద్ధదుర్మదాః।
హస్తిశిక్షావిదశ్చైవ సర్వే చైవాగ్నియోనయః॥ 7-112-32(49316)
ఏతే వినిర్జితాః సంఖ్యే సంగ్రామే సవ్యసాచినా।
మదర్థమద్య సంయత్తా దుర్యోధనవశానుగాః॥ 7-112-33(49317)
ఏతాన్హత్వా శరై రాజన్కిరాతాన్యుద్ధదుర్మదాన్।
సైంధవస్య వధే యత్తమనుయాస్యామి పాండవం॥ 7-112-34(49318)
యే త్వేతే సుమహానాగ అంజనస్య కులోద్భవాః।
కర్కశాశ్చ వినీతాశ్చ ప్రభిన్నకరటాముఖాః॥ 7-112-35(49319)
జాంబూనదమయైః సర్వైర్వర్మభిః సువిభూషితాః।
లబ్ధలక్షా రణే రాజన్నైరావణసమా యుధి॥ 7-112-36(49320)
ఆస్థితా దస్యుభిస్తీక్ష్ణైః శూరైరుత్తమపార్వతైః।
కర్కశైః ప్రవరైర్యోధైః కాష్ణార్యసతనుచ్ఛదైః॥ 7-112-37(49321)
సంతి గోయోనయశ్చాత్ర సంతి వానరయోనయః।
అనేకయోనయశ్చాన్యే తథా మానుషయోనయః॥ 7-112-38(49322)
అనీకమసతామేతద్భూంరవర్ణముదీర్యతే।
ంలేచ్ఛానాం పాపకర్తౄణాం హిమదుర్గనివాసినాం॥ 7-112-39(49323)
ఏతద్దుర్యోధనో లబ్ధ్వా సమగ్రం రాజమండలం।
కృపం చ సౌమదత్తిం చ ద్రోణం చ రథినాం వరం॥ 7-112-40(49324)
సింధురాజం తథా కర్ణమవమన్యత పాండవాన్।
కృతార్థమథ చాత్మానం మన్యతే కాలచోదితః॥ 7-112-41(49325)
తే తు సర్వేఽద్య సంప్రాప్తా మమ నారాచగోచరం।
నభవిష్యంతి కౌంతేయ యద్యపి స్యుర్మనోజవాః॥ 7-112-42(49326)
తేన సంభావితా నిత్యం పరవీర్యోపజీవినా।
వినాశముపయాస్యంతి మచ్ఛరౌఘనిపీడితాః॥ 7-112-43(49327)
యే త్వేతే రథినో రాజందృశ్యంతే కాంచనధ్వజాః।
ఏతే దుర్వారణా నామ కాంభోజా యది తే శ్రుతాః॥ 7-112-44(49328)
శూరాశ్చ కృతవిద్యాశ్చ ధనుర్వేదే చ నిష్ఠితాః।
సంహతాశ్చ భృశం హ్యేతే అన్యోన్యస్య హితైషిణః॥ 7-112-45(49329)
అక్షౌహిణ్యశ్చ సంరబ్ధా ధార్తరాష్ట్రస్య భారత।
యత్తా మదర్థే తిష్ఠంతి కురువీరాభిరక్షితాః॥ 7-112-46(49330)
అప్రమత్తా మహారాజ మామేవ ప్రత్యుపస్థితాః।
తానహం ప్రమథిష్యామి తృణానీవ హుతాశనః॥ 7-112-47(49331)
తస్మాత్సర్వానుపాసంగాన్సర్వోపకరణాని చ।
రథే కుర్వంతు మే రాజన్యథావద్రథకల్పకాః॥ 7-112-48(49332)
అస్మింస్తు కిల సంమర్దే గ్రాహ్యం వివిధమాయుధం।
యథోపదిష్టమాచార్యైః కార్యః పంచగుణో రథః॥ 7-112-49(49333)
కాంభోజైర్హి సమేష్యామి తీక్ష్ణైరాశీవిషోపమైః।
నానాశస్త్రసమావాయైర్వివిధాయుధయోధిభిః॥ 7-112-50(49334)
కిరాతైశ్చ సమేష్యామి విషకల్పైః ప్రహారిభిః।
లాలితైః సతతం రాజ్ఞా దుర్యోధనహితైషిభిః॥ 7-112-51(49335)
శకైశ్చాపి సమేష్యామి శక్రతుల్యపరాక్రమైః।
అగ్నికల్పైర్యురాధర్షైః ప్రదీప్తైరివ పావకైః॥ 7-112-52(49336)
తథాఽన్యైర్వివిధైర్యోధైః కాలకల్పైర్దురాసదైః।
సమేష్యామి రణే రాజన్బహుభిర్యుద్ధదుర్మదైః॥ 7-112-53(49337)
`త్రియోజనగతస్యాపి పదవీం సవ్యసాచినః।
యాస్యామి రథినాం శ్రేష్ఠం ప్రవరం చ ధనుష్మతాం॥ 7-112-54(49338)
సూర్యోదయగతస్యాహం పాండవస్య గతిం చరన్।
అపరాహ్ణగతే సూర్యే గమిష్యామి న సంశయః'॥ 7-112-55(49339)
తస్మాద్వై వాజినో ముఖ్యాన్విశ్రుతాఞ్శుభలక్షణైః।
ఉపావృత్తాంశ్చ పీతాంశ్చ పునర్యుంజంతు మే రథే॥ 7-112-56(49340)
సంజయ ఉవాచ। 7-112-57x(4546)
తస్య సర్వానుపాసంగాన్సర్వోపకరణాని చ।
రథే చాస్థాపయద్రాజా శస్త్రాణి వివిధాని చ॥ 7-112-57(49341)
తతస్తాన్సర్వతోముక్తాన్సదశ్వాంశ్చతురో జనాః।
రసవత్పాయయామాసుః పానం మదసమీరణం॥ 7-112-58(49342)
పీతోపవృత్తాన్స్నాతాంశ్చ జగ్ధాన్నాన్సమలంకృతాన్।
వినీతశల్యాంస్తురగాంశ్చతురో హేమమాలినః॥ 7-112-59(49343)
తాన్యుక్తాన్రుక్మవర్ణాభాన్వినీతాఞ్శీఘ్రగామినః।
సంహృష్టమనసో వ్యగ్రాన్విధివత్కల్పితాన్రథే॥ 7-112-60(49344)
మహాధ్వజేన సింహేన హేమకేసరమాలినా।
సంవృతే కేతకైర్హైర్మైర్మణివిద్రుమచిత్రితైః॥ 7-112-61(49345)
పాండురాభ్రప్రకాశాభిః పతాకాభిరలంకృతే।
హేమదండోచ్ఛ్రితచ్ఛత్రే బహుశస్త్రపరిచ్ఛదే।
యోజయామాస విధివద్ధేమభాండవిభూషితాన్॥ 7-112-62(49346)
దారుకస్యానుజో భ్రాతా సూతస్తస్య ప్రియః సఖా।
న్యవేదయద్రథం యుక్తం వాసవస్యేవ మాతలిః॥ 7-112-63(49347)
తతః స్నాతః శుచిర్భూత్వా కృతకౌతుకమంగలః।
స్నాతకానాం సహస్రస్య స్వర్ణనిష్కానథో దదౌ॥ 7-112-64(49348)
ఆశీర్వాదైః పరిష్వక్తః సాత్యకిః శ్రీమతాం వరః।
తతః సమధుపర్కాంభః పీత్వా కైరాతకం మధు॥ 7-112-65(49349)
లోహితాక్షో బభౌ తత్ర మదవిహ్వలలోచనః।
ఆలభ్య వీరకాంస్యం చ హర్షేణ మహతాఽన్వితః॥ 7-112-66(49350)
ద్విగుణీకృతతేజోభిః ప్రజ్వలన్నివ పావకః।
ఉత్సంగే ధనురాదాయ సశరం రథినాం వరః॥ 7-112-67(49351)
`ఆశీర్వాదైః పరిష్వక్తః సాత్యకిః శ్రీమతాం వరః'।
కృతస్వస్త్యయనో విప్రైః కవచీ సమలంకృతః॥ 7-112-68(49352)
లాజైర్గంధైస్తథా మాల్యైః కన్యాభిశ్చాభినందితః।
యుధిష్ఠిరస్య చరణావభివాద్య కృతాంజలిః॥ 7-112-69(49353)
తేన మూర్ధన్యుపాఘ్రాతః కృతస్వస్యయనోఽపి చ।
ఆశిషో వివిధాః శ్రుత్వా ధర్మరాజముఖేరితాః।
హర్షేణ మహతా యుక్త ఆరురోహ మహారథం॥ 7-112-70(49354)
తతస్తే వాజినో హృష్టాః సుపుష్టా వాతరంహసః।
అజయ్యా జైత్రమూహుస్తం వికుర్వాణాః స్మ సైంధవాః।
యథా శక్రరథం రాజన్నూహుస్తే హరయః పురా॥ 7-112-71(49355)
తథైవ భీమసేనోఽపి ధర్మరాజేన పూజితః।
ప్రాయాత్సాత్యకినా సార్ధమభివాద్య యుధిష్ఠిరం॥ 7-112-72(49356)
తౌ దృష్ట్వా ప్రవివిక్షంతౌ తవ సేనామరిందమౌ।
సంయత్తాస్తావకాః సర్వే తస్థుర్ద్రోణపురోగమాః॥ 7-112-73(49357)
సన్నద్ధమనుగచ్ఛంతం దృష్ట్వా భీమం స సాత్యకిః।
అభినంద్యాబ్రవీద్వీరస్తదా హర్షకరం వచః॥ 7-112-74(49358)
త్వం భీమ రక్ష రాజానమేతత్కార్యతమం హి తే।
అహం భిత్త్వా ప్రవేక్ష్యామి కాలపక్వమిదం బలం॥ 7-112-75(49359)
ఆయత్యాం చ తదాత్వే చ శ్రేయో రాజ్ఞోఽభిరక్షణం।
జానీషే మమ వీర్యం త్వం తవ చాహమరిందమ।
తస్మాద్భీమ నివర్తస్వ మమ చేదిచ్ఛసి ప్రియం॥ 7-112-76(49360)
సంజయ ఉవాచ। 7-112-77x(4547)
తథోక్తః సాత్యకిం ప్రాహ వ్రజ త్వం కార్యసిద్ధయే।
అహం రాజ్ఞః కరిష్యామి రక్షాం పురుషసత్తమ॥ 7-112-77(49361)
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ భీమసేనం స మాధవః।
గచ్ఛ గచ్ఛ ధ్రువం పార్థ ధ్రువో హి విజయో మమ॥ 7-112-78(49362)
యన్మే స్నిగ్ధోఽనురక్తశ్చ త్వమద్య వశమాస్థితః।
నిమిత్తాని చ ధన్యాని యథా భీమ వదంతి మాం॥ 7-112-79(49363)
నిహతే సైంధవే పాపే పాండవేన మహాత్మనా।
పరిష్వజిష్యే రాజానం ధర్మాత్మానం యుధిష్ఠిరం।
`అప్రమాదశ్చ తే కార్యో ద్రోణం ప్రతి మహారథం'॥ 7-112-80(49364)
సంచయ ఉవాచ। 7-112-81x(4548)
ఏతావదుక్త్వా భీమం తు విసృజ్య చ మహాయశాః।
సంప్రైక్షత్తావకం సైన్యం వ్యాఘ్రో మృగగణానివ॥ 7-112-81(49365)
తం దృష్ట్వా ప్రవివిక్షంతం సైన్యం తవ జనాధిప।
భూయ ఏవాభవన్మూఢం సుభృశం చాప్యకంపత॥ 7-112-82(49366)
తతః ప్రయాతః సహసా తవ సైన్యం స సాత్యకిః।
దిదృక్షురర్జునం రాజంధర్మరాజస్య శాసనాత్ ॥ ॥ 7-112-83(49367)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే ద్వాదశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 112 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-112-2 తే మాం భీతమితి బ్రూయురయాంతం ఇతి ఝ. పాఠః॥
5-112-14 ఆసైంధవవధాత్ సైంధవవధాత్ప్రాగేవ॥
5-112-17 హలాదితోమరాంతమార్శ ఆద్యజంతం॥
5-112-23 సంపాతే విహరణే॥
5-112-30 తదా దిగ్విజయే॥
5-112-35 అంజనస్య వరుణోపవాహ్యస్య॥
5-112-35 తేన దుర్యోధనేన।
5-112-43 సంభావితః సంవర్ధితాః॥
5-112-49 పంచగుణః పంచగుణస్నమగ్రీకః॥
5-112-50 నానాశస్త్రాణాం సమావాయః సమూహో యేషు॥
5-112-56 పీతాః పాయితపేయాః॥
5-112-61 కేతకైః కుందఘటితశలాకాభిః॥
5-112-64 స్వర్ణనిష్కాన్ దీనారాన్॥
5-112-65 తతః సమధుపర్కార్హః పీత్వా కైలాతకం మధు ఇతి ఝ.ఞ.పాఠః।
కైలావతం మధు ఇతి ఙ.పాఠః॥
5-112-76 ఆయత్యాముత్తరకాలే।
తదాత్వే తత్క్షణే॥
5-112-112 ద్వాదశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.